Një shembull konfigurimi në Cisco Packet Tracer vlen vetëm kur tregon qartë lidhjen mes topologjisë, komandave dhe verifikimit të rezultatit. Në një laborator CCNA, nuk mjafton që pajisjet të lidhen me kabllo: duhet të kuptoni pse një portë vendoset në VLAN, pse përdoret trunk-u dhe si router-i mundëson komunikimin mes rrjeteve të ndara.
Ky ushtrim simulon një skenar të zakonshëm biznesi: një zyrë me dy departamente, Administrata dhe Shitje. Secili departament do të ketë VLAN-in dhe subnet-in e tij, ndërsa komunikimi mes tyre do të realizohet përmes teknikës router-on-a-stick. Është një konfigurim bazë, por përmbledh disa nga konceptet që kërkohen vazhdimisht në laboratorë dhe në provime të nivelit CCNA.
Çfarë do të ndërtoni në Packet Tracer
Në Cisco Packet Tracer vendosni një router Cisco 1941, një switch Cisco 2960 dhe katër pajisje PC. Lidhni router-in me switch-in duke përdorur një kabllo Copper Straight-Through, nga porta GigabitEthernet0/0 e router-it te GigabitEthernet0/1 e switch-it. Katër PC-të lidheni te portat FastEthernet të switch-it.
Përdorni këtë ndarje logjike: PC1 dhe PC2 i përkasin VLAN 10, të quajtur ADMINISTRATA; PC3 dhe PC4 i përkasin VLAN 20, të quajtur SHITJE. Portat Fa0/1 dhe Fa0/2 do të jenë në VLAN 10, ndërsa Fa0/3 dhe Fa0/4 në VLAN 20. Lidhja Gi0/1 drejt router-it duhet të transportojë trafikun e të dy VLAN-eve, prandaj konfigurohet si trunk.
Skema e adresimit IP është si më poshtë: rrjeti i VLAN 10 do të jetë 192.168.10.0/24, me gateway 192.168.10.1. Rrjeti i VLAN 20 do të jetë 192.168.20.0/24, me gateway 192.168.20.1. Kjo ndarje është e thjeshtë për t’u lexuar dhe ndihmon në identifikimin e shpejtë të segmentit ku ndodhet një pajisje.
Konfiguroni PC1 me adresën 192.168.10.10 dhe PC2 me 192.168.10.11. Për të dyja përdorni maskën 255.255.255.0 dhe default gateway 192.168.10.1. PC3 merr adresën 192.168.20.10, ndërsa PC4 adresën 192.168.20.11, me maskën 255.255.255.0 dhe gateway 192.168.20.1.
Shembull konfigurimi në Cisco Packet Tracer për switch-in
Hapni Command Line Interface të switch-it dhe filloni nga privileged EXEC mode. Krijoni VLAN-et, emërtojini dhe caktoni portat e aksesit për secilin departament.
“`bash enable configure terminal hostname SW1
vlan 10 name ADMINISTRATA exit
vlan 20 name SHITJE exit
interface range fastethernet 0/1-2 switchport mode access switchport access vlan 10 exit
interface range fastethernet 0/3-4 switchport mode access switchport access vlan 20 exit
interface gigabitethernet 0/1 switchport mode trunk switchport trunk allowed vlan 10,20 end copy running-config startup-config “`
Komanda `switchport mode access` e bën portën të pranojë trafik nga një VLAN e vetme. Kjo është zgjedhja e duhur për porta ku lidhen kompjuterë, printerë ose pajisje fundore. Në të kundërt, komanda `switchport mode trunk` përdoret për lidhje mes pajisjeve të rrjetit, kur duhet të kalojnë disa VLAN-e në të njëjtën lidhje fizike.
Komanda `switchport trunk allowed vlan 10,20` nuk është gjithmonë e detyrueshme për funksionimin e ushtrimit, sepse një trunk mund të lejojë VLAN-et si parazgjedhje. Gjithsesi, kufizimi i VLAN-eve të lejuara është praktikë e mirë: zvogëlon trafikun e panevojshëm dhe e bën konfigurimin më të kontrollueshëm.
Pas konfigurimit, verifikoni VLAN-et me komandën:
“`bash show vlan brief “`
Duhet të shihni Fa0/1 dhe Fa0/2 në VLAN 10, si edhe Fa0/3 dhe Fa0/4 në VLAN 20. Më pas përdorni `show interfaces trunk` për të kontrolluar që Gi0/1 është aktiv si trunk dhe po transporton VLAN 10 dhe VLAN 20.
Konfigurimi i router-on-a-stick
Një switch Layer 2 mund të ndajë pajisjet në VLAN-e, por nuk mund të kryejë routing mes tyre. Për këtë arsye përdoret router-i. Në vend që të përdorni një portë fizike të veçantë për secilën VLAN, router-on-a-stick krijon nënndërfaqe logjike në një portë të vetme fizike.
Në router, porta fizike GigabitEthernet0/0 nuk duhet të ketë adresë IP. Adresat vendosen në nënndërfaqet GigabitEthernet0/0.10 dhe GigabitEthernet0/0.20. Numri pas pikës nuk është teknikisht i detyrueshëm të jetë i njëjtë me VLAN-in, por kjo praktikë e bën konfigurimin shumë më të qartë për administratorin e rrjetit.
“`bash enable configure terminal hostname R1
interface gigabitethernet 0/0 no shutdown exit
interface gigabitethernet 0/0.10 encapsulation dot1Q 10 ip address 192.168.10.1 255.255.255.0 exit
interface gigabitethernet 0/0.20 encapsulation dot1Q 20 ip address 192.168.20.1 255.255.255.0 exit
end copy running-config startup-config “`
Komanda `encapsulation dot1Q 10` i tregon router-it se nënndërfaqja pranon dhe dërgon frame të etiketuara për VLAN 10. E njëjta logjikë zbatohet për VLAN 20. Standardi 802.1Q shton një etiketë VLAN në frame kur ai kalon në trunk, duke i mundësuar pajisjeve të dallojnë se cilit segment i përket trafiku.
Kontrolloni gjendjen e nënndërfaqeve me:
“`bash show ip interface brief “`
Porta fizike dhe të dy nënndërfaqet duhet të shfaqen `up/up`. Nëse nënndërfaqet janë `administratively down`, zakonisht mungon komanda `no shutdown` në portën fizike. Nëse janë `up/down`, kontrolloni kabllon, portën trunk në switch dhe VLAN-et e lejuara.
Testimi që tregon nëse konfigurimi funksionon
Testimi nuk fillon me ping nga një VLAN në tjetrën. Fillimisht kontrolloni komunikimin brenda të njëjtit segment. Nga PC1, hapni Command Prompt dhe ekzekutoni `ping 192.168.10.11`. Nëse ky test dështon, problemi është zakonisht te porta access, VLAN-i ose konfigurimi IP i PC-së.
Më pas testoni gateway-n me `ping 192.168.10.1`. Nëse PC1 komunikon me PC2, por jo me gateway-n, kontrolloni trunk-un dhe konfigurimin e nënndërfaqes .10 në router. Vetëm pasi këto dy teste të jenë të suksesshme, provoni komunikimin ndërmjet VLAN-eve:
“`bash ping 192.168.20.10 “`
Kur PC1 arrin PC3, rruga e paketës është e qartë: PC1 e dërgon trafikun te gateway 192.168.10.1, router-i identifikon rrjetin 192.168.20.0/24 si të lidhur direkt dhe e dërgon paketën përmes trunk-ut drejt VLAN 20. Switch-i e përcjell më pas te PC3. Ky është inter-VLAN routing në praktikë.
Në Packet Tracer, përdorni edhe Simulation Mode për të ndjekur lëvizjen e paketës. Ky funksion është veçanërisht i dobishëm kur sapo po ndërtoni bazën tuaj në networking, sepse tregon dallimin mes frame-it Layer 2 dhe paketës IP në Layer 3. Megjithatë, Simulation Mode duhet të shërbejë për të analizuar një problem konkret, jo për të zëvendësuar kuptimin e komandave dhe tabelave të adresimit.
Gabimet që shfaqen më shpesh në laborator
Gabimi më i zakonshëm është vendosja e portës së router-it pa `no shutdown`. Router-at Cisco i kanë ndërfaqet e fikura administrativisht si parazgjedhje, ndaj një konfigurim i saktë i nënndërfaqeve nuk do të prodhojë rezultat nëse porta bazë mbetet e mbyllur.
Një gabim tjetër është konfigurimi i lidhjes router-switch si access në vend të trunk. Në këtë rast, router-i nuk mund të marrë trafik të etiketuar nga të dy VLAN-et. Po aq problematik është vendosja e gabuar e default gateway në PC. Një host në VLAN 10 duhet të përdorë 192.168.10.1, jo adresën e router-it për VLAN 20.
Mos harroni gjithashtu se `show vlan brief` nuk mjafton për të diagnostikuar trunk-un. Kjo komandë shfaq portat access, ndërsa statusi i trunk-ut verifikohet me `show interfaces trunk`. Një teknik i mirë nuk bazohet te supozimi se konfigurimi është ruajtur apo zbatuar saktë – ai e kontrollon atë me komanda verifikimi.
Ky laborator krijon një bazë të drejtpërdrejtë për tema më të avancuara si DHCP, Access Control Lists, EtherChannel dhe routing dinamik. Në laboratorët e udhëhequr të Connect Academy, synimi nuk është të mësoni komanda përmendësh, por të ndërtoni arsyetimin teknik që ju ndihmon të diagnostikoni një rrjet real. Ruajeni këtë topologji, ndryshoni subnet-et ose shtoni një VLAN të tretë dhe testoni vetë se si ndryshon sjellja e rrjetit.